Η Elektronio κέρδισε το Energy Globe Ελλάδας Βραβείο έφερε στη Θεσσαλονίκη και ακόμη μία ομάδα, η Elektronio Handcrafted Vehicles με το το Εθνικό Βραβείο Energy Globe Ελλάδας 2016. H καινοτόμος start-up εταιρεία βραβεύτηκε για τους νέους τρόπους βιώσιμης κινητικότητας που προσφέρει, μέσω των υψηλής ποιότητας χειροποίητων τρίκυκλων ηλεκτρικών ποδηλάτων που κατασκευάζει...National Energy Globe Award Greece!

Σαλονικιώτικες επιχειρηματικές προτάσεις για βραβείο

Η BUBBLLZ ήταν μία από τις τρεις νικήτριες του Ηellenic Entrepreneurship Award - Αλλες τέσσερις πέρασαν στην τελική δεκάδα

Από δεξιά, Παναγιώτης Χατζηδάκης, Κωνστάντιος Μπατσιώλας και Γιώργος Θρασκιάς κατά την τελετή απονομής - Το βραβείο απένειμε ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος

Της Σοφίας Χριστοφορίδου

Όταν από τις 1.100 συμμετοχές στην υψηλού επιπέδου διοργάνωση του Ελληνικού Βραβείου Επιχειρηματικότητας ξεχωρίζουν δέκα φιναλίστ και από αυτές οι μισές προέρχονται από τη Θεσσαλονίκη, τότε υπάρχει μια ισχυρή ένδειξη της δυναμικής που έχει το οικοσύστημα καινοτομίας της πόλης -πόσο μάλλον όταν μία από αυτές κερδίζει το ένα από τα τρία βραβεία.

Το Ελληνικό Βραβείο Επιχειρηματικότητας θεσμοθετήθηκε το 2012 για την ενίσχυση έμπειρων και νέων επιχειρηματιών στην προσπάθεια υλοποίησης νέων επιχειρηματικών ιδεών μέσω της παροχής χρηματοδότησης, υπηρεσιών υποστήριξης αλλά και καθοδήγησης. Oι ένδεκα νικητές που είχαν προκύψει από τις προηγούμενες διοργανώσεις αλλά και οι τρεις που προέκυψαν την περασμένη εβδομάδα υποστηρίζονται με χρηματοδότηση (μόνο για φέτος ήταν 1,25 εκατ. ευρω), καθώς και δωρεάν συμβουλευτικές υπηρεσίες και καθοδήγηση (mentoring), προκειμένου να υλοποιήσουν τις επιχειρηματικές τους προτάσεις.

Μία από τις τρεις νικήτριες προτάσεις είναι της BUBBLLZ, που ιδρύθηκε το 2014 στη Θεσσαλονίκη. ««Η συμμετοχή μας στο Ελληνικό Βραβείο Επιχειρηματικότητας και όλη η διαδικασία αξιολόγησης ήταν μια εκπληκτική εμπειρία που μας έκανε καλύτερους και μας ενέπνευσε περισσότερο. Το να είμαστε η μία από τις τρεις νικήτριες προτάσεις, μέσα από 1.100 επιχειρηματικά σχέδια, είναι μια μεγάλη επιβεβαίωση για το project, όταν μάλιστα η αξιολόγηση έγινε από αυτήν την κριτική επιτροπή. Για όλη αυτή την εμπειρία νιώθουμε ευγνωμοσύνη, αλλά και μεγάλη ευθύνη για τη συνέχεια. Ελπίζουμε να αναδείξουμε την εταιρεία, τη χώρα μας, αλλά και την πόλη της Θεσσαλονίκης» λέει στη «ΜτΚ» ο διευθύνων σύμβουλος της BUBBLLZ Κωνστάντιος Μπατσιώλας.

Το bubbllz είναι μια εφαρμογή για κινητές συσκευές, η οποία ανταμείβει τους χρήστες για τα social post, που κάνουν και παράλληλα μία web marketing πλατφόρμα, η οποία δίνει τη δυνατότητα σε καταστήματα, επιχειρήσεις, brands να προβάλλουν προϊόντα και υπηρεσίες μέσω περιεχομένου που δημιουργούν οι χρήστες (User Generated Content) -πρόκειται δηλαδή για μία αμοιβαία επωφελή σχέση. Ο χρήστης βγάζει μέσα από το bubbllz μια φωτογραφία ή selfie με το προϊόν που αγοράζει και δημιουργείται ένας κωδικός επιβράβευσης. Η φωτογραφία ανεβαίνει στα social media και ο χρήστης επιβραβεύεται άμεσα με εκπτώσεις, κουπόνια, διαγωνισμούς, loyalty πόντους για μεταγενέστερες αγορές και ειδικές προσφορές. «Γύρω από αυτόν τον πυρήνα καλύπτονται όλα τα βήματα της αγοραστικής διαδικασίας, προσθέτοντας το social κομμάτι που είναι και το πιο διασκεδαστικό μέρος. Παράλληλα post και likes αποκτούν πραγματική αξία και για τους χρήστες και για τις επιχειρήσεις» εξηγεί ο κ. Μπατσιώλας.

«Στο δύσκολο ταξίδι της υλοποίησης, σημαντικότερο ρόλο ρόλο παίζει η ομάδα και είμαι πολύ περήφανος για αυτή. Την ομάδα αποτελούν ο Γιώργος Θρασκιάς COO της εταιρείας, με πάνω από 20 χρόνια εμπειρία στη δημιουργία λογισμικού, και ο Παναγιώτης Χατζηδάκης, συνιδρυτής της pinnatta με μεγάλη εμπειρία στο digital design και CCO της εταιρείας. Φυσικά υπάρχει και η ομάδα των προγραμματιστών, η οποία μέχρι τώρα έχει υλοποιήσει το πρώτο μέρος από τα χαρακτηριστικά της εφαρμογής που έχουμε σχεδιάσει» συμπληρώνει.

Αυτήν τη στιγμή η εφαρμογή βρίσκεται σε τελικά στάδια δοκιμών σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις. Έχει γίνει το τεχνολογικό proof of concept και πραγματοποιούμε διάφορα case studies σε διαφορετικές αγορές όπως η ένδυση, η εστίαση, ο τουρισμός κτλ. Θα ακολουθήσει πολύ σύντομα η πλήρης έκδοση με τις επιχειρήσεις και brands που θα είναι στην πλατφόρμα. Η αποδοχή από τον ελεγχόμενο αριθμό χρηστών και επιχειρήσεων είναι απόλυτα θετική. Το μεγαλύτερο μέρος του επάθλου θα κατανεμηθεί σε νέες θέσεις εργασίας υψηλού επιπέδου, που θα μείνουν και θα εργαστούν στην Ελλάδα σε ένα καινοτόμο προϊόν, ενώ στόχος της ομάδας είναι να επεκταθεί σε αναπτυγμένες αγορές του εξωτερικού. Σε αυτό θα συμβάλει και η επένδυση που πραγματοποιήθηκε στην εταιρεία πρόσφατα και θα ανακοινωθεί σύντομα.

Οι φιναλίστ από τη Θεσσαλονίκη

Από τις 1.100 συνολικά συμμετοχές, φέτος, στον τελικό προκρίθηκαν δέκα επιχειρηματικές προτάσεις, εκ των οποίων οι πέντε ήταν από ομάδες της Θεσσαλονίκης: οι ομάδες Athlenda και Bio2chp από το 2ο Thessmart InnoHub ΙΙ της ΑΖΚ, η Fieldscale των αποφοίτων του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΑΠΘ και η Carealia του ΕΚΕΤΑ/ΙΠΤΗΛ καθώς και η BUBBLLZ, που τελικά ήταν μία από τις τρεις εταιρείες που βραβεύτηκαν. «Η συμμετοχή των πέντε ομάδων στην τελική φάση του Hellenic Entrepreneurship Award καταδεικνύει τη δυναμική του οικοσυστήματος καινοτομίας της Θεσσαλονίκης», δήλωσε ο πρόεδρος της Αλεξάνδρειας Ζώνης Καινοτομίας Παντελής Αγγελίδης.

01. Athlenda: Με κύριο σύνθημα το «tracking talents-creating legends», το Athlenda (www.athlenda.com) έχει ως βασικό σκοπό του τη βελτίωση της διαδικασίας επιλογής και ανάπτυξης αθλητών, πρωτίστως μέσα από την παροχή ίσων ευκαιριών σε αθλητές από διαφορετικά κοινωνικά, γεωγραφικά και οικονομικά υπόβαθρα. Πρόκειται για μία διεθνή διαδικτυακή πλατφόρμα που συνδυάζει τα χαρακτηριστικά των μηχανών scouting, με αυτά της κοινωνικής δικτύωσης και φέρνει κοντά αθλητές όλων των σπορ με ανθρώπους και οργανισμούς που μπορούν να παίξουν ένα θετικό ρόλο στην εξέλιξη της αθλητικής τους καριέρας. «Στόχος μας είναι η Athlenda να αποτελέσει μία θετική παρέμβαση στο χώρο του αθλητισμού και μέσα από αυτόν να δημιουργήσει συνθήκες κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης», δήλωσε η Ευγενία Ζαχαριάδου που μαζί με τους Λάζαρο Παπαδόπουλο, Μανώλη Τσαγκαρίδη και Νίκο Σφίγγο απαρτίζουν την ομάδα.

02. Bio2chp: Η Bio2chp (www.bio2chp.com) προσφέρει σε επιχειρήσεις με οργανικά απόβλητα μια γεννήτρια ηλεκτρικού ρεύματος, σε μέγεθος εμπορευματοκιβωτίου, η οποία μετατρέπει τα υπολείμματα της διεργασίας τους σε ενέργεια για την κάλυψη των αναγκών τους σε τιμή πέντε φορές χαμηλότερη από το δίκτυο. Σε αντίθεση με τις υπάρχουσες τεχνολογίες, η BIO2CHP προσφέρει μείωση τόσο στο κόστος της ενέργειας όσο και στο κόστος διαχείρισης αποβλήτων, με περίοδο απόσβεσης επένδυσης μικρότερη από ενάμιση χρόνο. Έχει ήδη αναπτυχθεί ένα πρωτότυπο, το οποίο έχει λειτουργήσει για περισσότερες από 3.000 ώρες κάτω από ελεγχόμενες αλλά και βιομηχανικές συνθήκες. Την ομάδα απαρτίζουν οι Δημήτρης Μερτζής και Στέφανος Τσιακμάκης.

03. Carealia: Η Carealia (www.carealia.gr) αναπτύσσει συστήματα έξυπνης παρακολούθησης που βοηθούν στη φροντίδα της άνοιας σε σπίτια, κλινικές και οίκους ευγηρίας. Διασυνδεδεμένες συσκευές, όπως αισθητήρες στο χώρο και wearables, συνδυάζονται με ευφυείς αλγόριθμους και κλινικές γνώσεις, υποστηρίζοντας τους θεράποντες ιατρούς και νοσοκόμους να ανιχνεύσουν έγκυρα και με ακρίβεια συμπτώματα και μοτίβα συμπεριφοράς σχετικά με τη νόσο. Έτσι βρίσκονται σε θέση να σχεδιάσουν πιο αποδοτικές παρεμβάσεις, βελτιώνοντας την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας.«Το όραμά μας, εκτός από τη βελτίωση της φροντίδας της άνοιας, είναι και η δημιουργία θέσεων εργασίας και η ανάδειξη της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα», τόνισε το μέλος της ομάδας Θάνος Σταυρόπουλος. Μέλη της Carealia είναι επίσης οι Βιβή Ντριγκόγια, Γεώργιος Μεδίτσκος, Ιωάννης Κομπατσιάρης και Ιουλιέττα Λαζάρου.

04. Fieldscale: Το λογισμικό της Fieldscale (www.fieldscale.com) δίνει απαντήσεις σε βασικά θέματα που απασχολούν τους σχεδιαστές νέων προϊόντων τεχνολογίας και τους βοηθάει να σχεδιάσουν καλύτερα και πιο ασφαλή προϊόντα. Μέσω ενός νέου τρόπου προσομοίωσης του μοντέλου, η Fieldscale καταφέρνει να δώσει τα αποτελέσματα δέκα φορές πιο γρήγορα, μειώνοντας έτσι σημαντικά, τόσο το χρόνο σχεδιασμού όσο και το κόστος παραγωγής. «Θέλαμε από την αρχή να κάνουμε γνωστό στους νέους απόφοιτους των πανεπιστημίων ότι υπάρχει ακόμα επιλογή να μείνουν στην Ελλάδα, δουλεύοντας σε εταιρείες τεχνολογίας σαν τη Fieldscale και ήδη σε μεγάλο βαθμό το πετύχαμε», δήλωσε η Βάσω Καλαϊτζίδου, η οποία μαζί με τους Γιώργο Μπόντζιο, Γιώργο Μπουζιάνα και 12 ακόμα άτομα αποτελούν την ομάδα της Fieldscale.

Η Elektronio κέρδισε το Energy Globe Ελλάδας

Βραβείο έφερε στη Θεσσαλονίκη και ακόμη μία ομάδα, η Elektronio Handcrafted Vehicles με το το Εθνικό Βραβείο Energy Globe Ελλάδας 2016.

H καινοτόμος start-up εταιρεία βραβεύτηκε για τους νέους τρόπους βιώσιμης κινητικότητας που προσφέρει, μέσω των υψηλής ποιότητας χειροποίητων τρίκυκλων ηλεκτρικών ποδηλάτων που κατασκευάζει. «Είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι για τη νέα διάκριση της Elektronio, γιατί αποτελεί μία επιβράβευση του οράματός μας για μία διαφορετική, βιώσιμη μετακίνηση στα αστικά κέντρα! Αξίζει να αναφέρουμε ότι το Energy Globe Foundation για πρώτη φορά επιβραβεύει ιδιωτική πρωτοβουλία στην Ελλάδα με το National Energy Globe Award Greece, οπότε συνεχίζουμε με σκληρή δουλειά και αφοσίωση για να μη διαψεύσουμε τις προσδοκίες τους» ανέφερε στη «ΜτΚ» η Άννα Χλιούρα, που μαζί με τον Παντελή Ζάρκο δημιούργησαν την Elektronio.

Τα βραβεία θεσμοθετήθηκαν το 1999 στην Αυστρία και πλέον θεωρούνται από τα πιο σημαντικά βραβεία παγκοσμίως. Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος του ΟΗΕ στις 5 Ιουνίου όλοι οι νικητές των εθνικών βραβείων Energy Globe από περισσότερες από 170 χώρες, θα παρουσιαστούν στο πλαίσιο της Εβδομάδας Παγκόσμιων Έργων Βέλτιστης Πρακτικής στην ιστοσελίδα www.energyglobe.info και μέσω ψηφοφορίας θα αναδειχθεί ο παγκόσμιος νικητής. Η καμπάνια της Energy Globe πραγματοποιείται υπό την αιγίδα της UNESCO σε συνεργασία με το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον (UNEP) και τον Οργανισμό Βιομηχανικής Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNIDO).

Ο εμπορικός σύμβουλος της Αυστριακής Πρεσβείας Gerd Dueckelmann-Dublany με τους ιδρυτές της εταιρείας Άννα Χλιούρα και Παντελή Ζάρκο

Δημοσιεύτηκε στη “Μακεδονία της Κυριακής”  την Κυριακή 05 Ιουνίου 2016

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΑ

Μια πρωτοποριακή ανεμογεννήτρια, ισχύος 30 kW, που παράγει ενέργεια και νερό ταυτόχρονα ανέπτυξε η εταιρεία Eole Water.

Ο αέρας εισέρχεται μέσω αεραγωγών στη «μύτη» της ανεμογεννήτριας και στη συνέχεια θερμαίνεται από μια γεννήτρια για την παραγωγή ατμού.

Ο ατμός περνά από έναν συμπιεστή που δημιουργεί υγρασία. Η υγρασία συμπυκνώνεται και συλλέγεται.

Το νερό που παράγεται αποστέλλεται μέσω αγωγών σε δεξαμενές αποθήκευσης, όπου περνά από φίλτρα και καθαρίζεται.

Η νέα τεχνολογία δοκιμάζεται στο Αμπού Ντάμπι από τον Οκτώβριο και παράγει 500 με 800λίτρα καθαρού νερού ημερησίως από τον αέρα της ερήμου.

Το γεγονός ότι παράγει μεγάλες ποσότητες νερού σε περιοχές που δεν έχουν πρόσβαση στο δίκτυο την καθιστά ιδανική για ερημικές τοποθεσίες ή περιοχές που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές.

egefalliko.anorthografies.net

ΕΝΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΕΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Το αιολικό δέντρο του γάλλου επιχειρηματία Ζερόμ Μισώ-Λαριβιέρ, ιδιοκτήτη της εταιρείας New Wind, θα ανθίσει στο Παρίσι το Μάρτιο του 2015.

Ήδη δύο πρωτότυπα της τεχνολογίας βρίσκονται στο νησί Ολερόν στα ανοιχτά των δυτικών ακτών της Κεντρικής Γαλλίας στον Ατλαντικό, το πρώτο, και στο Πλεμέρ Μποντού της Βρετάνης, στα βορειοδυτικά του “Εξαγώνου” το δεύτερο.

Η ομάδα του Μισώ-Λαριβιέρ θα εγκαταστήσει ένα πρωτότυπο αιολικό δέντρο στην Πλατεία Κονκόρντ, στο κέντρο της γαλλικής πρωτεύουσας, το Μάρτιο του 2015, στο πλαίσιο μιας εκστρατείας ενημέρωσης για τα πλεονεκτήματα εγκατάστασης συστημάτων ανανεώσιμης ενέργειας στην πόλη.

Με 72 τεχνητά φύλλα τα οποία λειτουργούν ως μικρογεννήτριες που περιστρέφονται πάνω σε έναν κάθετο άξονα, το Αιολικό Δέντρο είναι σχεδιασμένο με τρόπο ώστε να εκμεταλλεύεται τους ανέμους χαμηλής έντασης.

Το σύστημα μπορεί να “συλλάβει” ακόμα και αέρια ρεύματα ταχύτητας δύο μέτρων ανά δευτερόλεπτο με αποτέλεσμα η ανεμογεννήτρια ισχύος 3,1 Κιλοβάτ να παράγει ενέργεια επί 280 μέρες το χρόνο.

Το νέο πρωτότυπο του δέντρου έχει κορμό μήκος έντεκα μέτρων και διάμετρο οκτώ μέτρων.

Η λειτουργία του δέντρου υποτίθεται ότι είναι απολύτως αθόρυβη και ότι τα παρελκόμενα (καλώδια, ηλεκτρικά συστήματα, γεννήτριες κλπ) είναι ενσωματωμένα στα φύλλα και τα κλαδιά.

Η New Wind υποστηρίζει ότι το δέντρο μπορεί να συνδεθεί είτε απευθείας σε κτήρια μέσω του κεντρικού πίνακα είτε στο δίκτυο μέσω ενός εναλλάκτη.

Αντίστοιχες προσπάθειες ενσωμάτωσης βιομιμούμενων ανεμογεννητριών κάθετου άξονα στο αστικό περιβάλλον είχαν καταβάλλει το 2011 ολλανδοί σχεδιαστές με το Power Flower. Ωστόσο το Wind Tree βρίσκεται κοντύτερα στις ανάγκες του πραγματικού κόσμου.

Η τιμή του θα κυμαίνεται γύρω στα 30.000 Ευρώ. 

πηγή: econews.gr

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΕΝΤΡΟΠΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΠΙΘΑΝΩΣ ΔΕ ΓΝΩΡΙΖΕΙΣ ΑΡΚΕΤΑ

Για να εξοικονομήσουμε ενέργεια και να προστατέψουμε τις πηγές ενέργειας, στην εποχή μας ανακυκλώνουμε τα πάντα. Μπορούμε να ανακυκλώσουμε την ίδια την ενέργεια;

Βεβαίως, αν με την ανακύκλωση εννοείς τη μετατροπή ενός αντικειμένου σε μια άλλη πιο χρήσιμη μορφή. Το κάνουμε συνεχώς. Τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος μετατρέπουν την ενέργεια από το κάρβουνο ή την πυρηνική ενέργεια σε ηλεκτρισμό. Με την τοστιέρα στην κουζίνα μας μετατρέπουμε ηλεκτρική ενέργεια σε θερμική ενέργεια. Με τις μηχανές των αυτοκινήτων μας μετατρέπουμε χημική ενέργεια σε κινητική ενέργεια. Όλες οι μορφές ενέργειας εναλλάσσονται, αρκεί να εφεύρουμε το κατάλληλο μηχάνημα να τις μετατρέψει.

Υπάρχει, όμως, ένα μειονέκτημα — ίσως το μεγαλύτερο μειονέκτημα σε ολόκληρο το σύμπαν: Κάθε φορά που μετατρέπουμε ενέργεια, χάνουμε ένα μέρος της αξίας της. Όχι επειδή τα μηχανήματά μας είναι ανεπαρκή ή επειδή εμείς κάνουμε τσαπατσούλικη δουλειά. Ο λόγος είναι πολύ πιο θεμελιώδης. Είναι σαν να αλλάζεις συνάλλαγμα σε μια ξένη χώρα: Υπάρχει κάποιος παγκόσμιος πράκτορας συναλλάγματος που τελικά παίρνει μια μικρή προμήθεια από κάθε συναλλαγή. Το όνομα αυτού του παγκόσμιου πράκτορα συναλλάγματος είναι ο δεύτερος νόμος της θερμοδυναμικής.

Είναι πραγματικά σαν εκείνα τα ανέκδοτα που περιέχουν τη φράση: «Υπάρχουν καλά νέα και άσχημα νέα».

Πρώτα τα καλά νέα. Αυτά είναι ο νόμος της διατήρησης της ενέργειας, γνωστός και ως πρώτος νόμος της θερμοδυναμικής. Υπαγορεύει ότι η ενέργεια ούτε δημιουργείται ούτε καταστρέφεται. Μπορεί να αλλάζει συνεχώς στις πολλές μορφές της — θερμότητα, φως, χημική, ηλεκτρική, ενέργεια μάζας και ούτω καθεξής — αλλά σύμφωνα με τον πρώτο νόμο η ποσότητά της πρέπει να παραμένει πάντα η ίδια, καθώς η ενέργεια δεν εξαφανίζεται ποτέ. Η ποσότητα της ενέργειας μάζας στο σύμπαν καθορίστηκε τη στιγμή της δημιουργίας του . Δεν πρόκειται ποτέ να ξεμείνουμε από ενέργεια.

Θαυμάσια! Τότε το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να μετατρέπουμε και να ξαναμετατρέπουμε την ενέργειά μας σε οποιαδήποτε μορφή χρειαζόμαστε ανά πάσα στιγμή — φως από το γλόμπο, ηλεκτρισμό από μια μπαταρία, κίνηση από μια μηχανή — και να συνεχίσουμε να τη χρησιμοποιούμε ξανά και ξανά. Θα ανακυκλώνουμε την ενέργεια όπως ανακυκλώνουμε τα αλουμινένια κουτάκια των αναψυκτικών, σωστά;

Δυστυχώς, κάνεις λάθος. Τώρα έρχονται τα άσχημα νέα. Ο δεύτερος νόμος της θερμοδυναμικής υπαγορεύει ότι κάθε φορά που μετατρέπουμε ενέργεια από τη μια μορφή στην άλλη, χάνουμε ένα μικρό μέρος της ποιότητάς της. Δεν μπορούμε να χάσουμε κανένα μέρος της ίδιας της ενέργειας — το απαγορεύει ο πρώτος νόμος — αλλά χάνουμε ένα μέρος της ικανότητάς της να κάνει δουλειά. Και αν δεν μπορείς να κάνεις τη δουλειά σου με αυτή, ποιο το όφελος της ενέργειας;

Ο λόγος που ένα μέρος της υποβαθμίζεται κάθε φορά που μετατρέπουμε ενέργεια από τη μια μορφή σε άλλη, είναι ότι ένα μέρος της καταλήγει σε θερμική ενέργεια είτε το θέλουμε είτε όχι.

Το 60 τοις εκατό περίπου της ενέργειας του κάρβουνου που καίγεται στο τοπικό εργοστάσιο παραγωγής ρεύματος σπαταλάτε ως θερμότητα, και μόνο το 40 τοις εκατό καταλήγει ως ηλεκτρισμός, και ένα μεγάλο μέρος αυτού χάνεται στο δρόμο για το σπίτι σου μέσα από τα καλώδια. Ύστερα, το 98 τοις εκατό της ηλεκτρικής ενέργειας που δίνεις στο γλόμπο σου σπαταλάτε ως θερμότητα. Ένα μεγάλο μέρος της χημικής ενέργειας της βενζίνης φεύγει από το ψυγείο και την εξάτμιση του αυτοκινήτου σου ως θερμότητα.

Ακόμη και αν όλες αυτές οι περίπλοκες λειτουργίες είχαν το 100 τοις εκατό της αποδοτικότητάς τους, και πάλι.θα χανόταν λίγη θερμότητα στο τέλος. Ακόμη και όταν ένας τροχός γυρίζει με νερό, ένα μικρό μέρος της ενέργειας του νερού καταλήγει ως θερμότητα τριβής στον άξονα του τροχού.

Το να περιμένεις να μην υπάρξει καθόλου θερμότητα είναι σαν να περιμένεις να μην υπάρξει τριβή. Και το να περιμένεις να μην υπάρξει τριβή είναι σαν να περιμένεις μια μηχανή να λειτουργεί για πάντα. Αέναη κίνηση. Ενέργεια από το πουθενά. Και αυτό είναι αδύνατον. (Βλέπε τον πρώτο νόμο.) Επομένως, όπου υπάρχει ενέργεια που καταναλώνεται, θα δήμιουργηθεί οπωσδήποτε θερμότητα.

Αλλά η θερμότητα δεν παύει να είναι ενέργεια, έτσι δεν είναι; Βεβαίως και είναι. Τότε γιατί δεν μπορούμε να πάρουμε αυτή τη θερμότητα και να τη βάλουμε να δουλέψει ως ωφέλιμη ενέργεια;

Εδώ έχουμε τα πολύ άσχημα νέα σχετικά με το δεύτερο νόμο: Μπορούμε πράγματι να το κάνουμε αυτό, αλλά όχι εντελώς. Ενώ άλλες μορφές ενέργειας μπορούν να μετατραπούν κατά 100 τοις εκατό σε θερμότητα, η θερμότητα δεν μπορεί να μετατραπεί κατά 100 τοις εκατό σε άλλη μορφή ενέργειας. Γιατί; Επειδή η θερμότητα σχετίζεται με μια τυχαία, άτακτη κίνηση μορίων. Και όταν η ενέργεια βρίσκεται σε αυτήν τη χαώδη κατάσταση, δεν μπορείς να την εκμεταλλευτείς πλήρως. Είναι σαν να προσπαθείς να οργώσεις ένα χωράφι με μια «ομάδα» αλόγων που τρέχουν προς όλες τις κατευθύνσεις.

Έτσι, λίγο λίγο, καθώς η Γη συνεχίζει να περιστρέφεται, όλες οι μορφές ενέργειας μετατρέπονται ακατάπαυστα σε χαμένη ενέργεια που είναι αδύνατον να επανακτηθεί. Η ενέργεια του πλανήτη μετατρέπεται σταδιακά σε μια άχρηστη, χαοτική κίνηση σωματιδίων. Όσο περισσότερη χρησιμοποιούμε τόσο περισσότερη χάνουμε.

Το σύμπαν αδειάζει σαν φτηνή μπαταρία.
Έχουμε πάρει την κατηφόρα, χωρίς επιστροφή.

ΓΙΑΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΥΤΟ, ΜΠΑΜΠΑ;

Μπορεί η ερώτηση να ακούγεται ηλίθια, αλλά τι είναι εκείνο που κάνει τα πράγματα να συμβούν ή να μη συμβούν; Το νερό κυλά προς τα κάτω, αλλά όχι προς τα πάνω. Μπορώ να βάλω ζάχαρη στον καφέ μου, αλλά, αν βάλω πάρα πολύ, δεν μπορώ να τη βγάλω. Μπορώ να κάψω ένα σπίρτο, αλλά δεν μπορώ να το επαναφέρω στην κατάσταση που ήταν πριν το κάψω. Υπάρχει κάποιος κοσμικός νόμος που καθορίζει τι μπορεί να συμβεί και τι δεν μπορεί;

Δεν υπάρχουν ηλίθιες ερωτήσεις. Στην πραγματικότητα, η ερώτησή σου είναι ίσως η πιο βαθυστόχαστη για ολόκληρη την επιστήμη. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει μια αρκετά απλή απάντηση — από τότε που μια ιδιοφυία με το όνομα Τζοσάια Γουίλαρντ Γκιμπς κατανόησε τα πάντα στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα.

Η απάντηση είναι ότι παντού στη φύση υπάρχει μια ισορροπία μεταξύ δύο θεμελιωδών αξιών: Της ενέργειας, για την οποία γνωρίζεις ορισμένα πράγματα, και της εντροπίας, για την οποία πιθανώς δε γνωρίζεις αρκετά (αλλά θα μάθεις σύντομα). Αυτή η ισορροπία είναι η μόνη που καθορίζει αν μπορεί να συμβεί κάτι ή όχι.

Ορισμένα πράγματα μπορούν να συμβούν από μόνα τους, αλλά δεν μπορούν να συμβούν προς την αντίθετη κατεύθυνση, αν δεν υπάρξει κάποια εξωτερική βοήθεια. Για παράδειγμα, μπορούμε να κάνουμε το νερό να πάει προς τα πάνω αν το σπρώξουμε ή το αντλήσουμε. Και αν θέλαμε πραγματικά να βγάλουμε τη ζάχαρη από τον καφέ, θα μπορούσαμε να εξατμίσουμε το νερό κι έπειτα να ξεχωρίζαμε με χημικό τρόπο τη ζάχαρη από τα στερεά του καφέ. Το να επαναφέρουμε ένα σπίρτο στην κατάσταση που ήταν πριν το κάψουμε είναι πολύ πιο δύσκολο, αλλά, αν είχαμε αρκετό χρόνο και εξοπλισμό στη διάθεσή μας, ένας μικρός στρατός από χημικούς πιθανώς θα μπορούσε να ανασυνθέσει το σπίρτο από τη στάχτη, τον καπνό και τα αέρια.

Η ουσία είναι ότι σε καθεμία από αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται σημαντική εξωτερική παρέμβαση — δαπάνη ενέργειας απέξω. Από μόνη της, η Μητέρα Φύση επιτρέπει να συμβούν πολλά πράγματα αυθόρμητα. Άλλα πράγματα, όμως, δε συμβαίνουν ποτέ αυθόρμητα, ακόμη κι αν περιμένουμε με σταυρωμένα τα χέρια ως τη συντέλεια του κόσμου. Η ουσία της φύσης είναι: Συμβαίνουν αυθόρμητα τα φαινόμενα που ικανοποιούν κανόνες σχετικά με την ενέργεια και την εντροπία.

Ας δούμε την ενέργεια πρώτα. Μετά θα εξηγήσουμε και την εντροπία.

Γενικώς, οποιοδήποτε αντικείμενο θα προσπαθήσει να μειώσει την ενέργειά του, αν μπορεί. Σε έναν καταρράκτη, το νερό διώχνει τη συσσωρευμένη ενέργεια της βαρύτητας πέφτοντας σε μια λίμνη. (Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη σπαταλημένη ενέργεια για να περιστρέφουμε έναν υδραυλικό τροχό καθώς εκείνο πέφτει.) Αλλά από τη στιγμή που το νερό φτάνει στη λίμνη, είναι σε «χαμηλότερη ενέργεια», τουλάχιστον όσον αφορά τη βαρύτητα. Δεν μπορεί να ανέβει ξανά στην κορυφή. Πολλές χημικές αντιδράσεις συμβαίνουν για μια παρόμοια αιτία: Οι χημικές ουσίες διώχνουν τη συσσωρευμένη ενέργειά τους μετατρέποντας αυθόρμητα τη μορφή τους σε διαφορετικές χημικές ουσίες που έχουν λιγότερη ενέργεια. Το καμένο σπίρτο είναι ένα παράδειγμα.

Έτσι, υπό τις ίδιες συνθήκες, στη φύση υπάρχει η τάση οποιοδήποτε αντικείμενο να μειώνει την ενέργεια του, αν μπορεί. Αυτός είναι ο πρώτος κανόνας.

Αλλά η μείωση της ενέργειας είναι η μισή εξήγηση σχετικά με το τι κάνει τα πράγματα να συμβούν. Η άλλη μισή είναι η αύξηση της εντροπίας. Εντροπία είναι απλώς μια φανταχτερή λέξη για την ακαταστασία, ή το τυχαίο, τη χαοτική, ακανόνιστη διάταξη των πραγμάτων. Όταν ξεκινά ένας αγώνας ποδοσφαίρου, όλοι οι παίκτες έχουν μια συγκεκριμένη θέση και βρίσκονται σε τακτική διάταξη — δε βρίσκονται σε αταξία, επομένως έχουν χαμηλή εντροπία. Μετά το ξεκίνημα του αγώνα, όμως, οι παίκτες σκορπίζονται στο γήπεδο σε άτακτη διάταξη, δηλαδή με υψηλή εντροπία.

Το ίδιο συμβαίνει και με τα ξεχωριστά σωματίδια που απαρτίζουν όλες τις ουσίες: Τα άτομα και τα μόρια, Ανά πάσα στιγμή, μπορεί να βρεθούν σε τακτική διάταξη, σε ένα άτακτο κουβάρι, ή σε μια ενδιάμεση κατάσταση. Δηλαδή, μπορεί να έχουν διαφορετικές ποσότητες εντροπίας, από χαμηλή σε υψηλή.

Αλλά υπό τις ίδιες συνθήκες (συγκεκριμένα της ενέργειας), στη φύση υπάρχει η τάση να αυξάνεται η αταξία των σωματιδίων οποιουδήποτε αντικειμένου — δηλαδή, οπουδήποτε αντικείμενο θα αυξήσει την εντροπία του, αν μπορεί. Αυτός είναι ο δεύτερος κανόνας. Μπορεί να υπάρξει μια «αφύσικη» αύξηση ενέργειας, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει ένα αρκετά σημαντικό αντιστάθμισμα σε αύξηση εντροπίας. Ή μπορεί να υπάρξει μια «αφύσικη» μείωση εντροπίας, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει ένα αρκετά σημαντικό αντιστάθμισμα σε μείωση ενέργειας. Το κατάλαβες;

Επομένως, το ζήτημα αν κάτι μπορεί να συμβεί ή να μη συμβεί αυθόρμητα στη φύση — χωρίς εξωτερική παρέμβαση — είναι ζήτημα ισορροπίας μεταξύ των κανόνων της ενέργειας και της εντροπίας.

Ο καταρράκτης; Αυτό συμβαίνει επειδή υπάρχει μια μεγάλη μείωση δυναμικής ενέργειας. Δεν υπάρχει καμία ουσιαστική διαφορά εντροπίας μεταξύ της κατάστασης του νερού στην κορυφή και στον πάτο. Είναι μια διαδικασία που οδηγείται από ενέργεια.

Η ζάχαρη στον καφέ; Διαλύεται επειδή υπάρχει μεγάλη αύξηση της εντροπίας. Τα μόρια της ζάχαρης που κολυμπούν μέσα στον καφέ είναι πολύ πιο άτακτα απ’ ό,τι ήταν όταν ήταν σφιχτά δεμένα μεταξύ τους στους κρυστάλλους της ζάχαρης. Εν τω μεταξύ, δεν υπάρχει καμία ουσιαστική διαφορά ενέργειας μεταξύ της στερεής ζάχαρης και της διαλυμένης ζάχαρης. (Ο καφές δε γίνεται πιο ζεστός ή πιο κρύος όταν διαλύεται η ζάχαρη, έτσι δεν είναι;) Είναι μια διαδικασία που οδηγείται από εντροπία.

Το καμένο σπίρτο; Εμφανώς, υπάρχει μεγάλη μείωση ενέργειας. Η συσσωρευμένη χημική ενέργεια απελευθερώνεται ως θερμότητα και φως. Υπάρχει, όμως, και τεράστια αύξηση εντροπίας. Ο κυματιστός καπνός και τα αέρια είναι πολύ πιο άτακτα από ό,τι στο μικρό, συμπαγές κεφάλι του σπίρτου. Επομένως, αυτή η αντίδραση έχει την ευλογία και των δύο φυσικών κανόνων, και συμβαίνει πολύ αυθόρμητα τη στιγμή που θα τρίψεις το σπίρτο πάνω στο κουτί. Είναι διαδικασία που οδηγείται και από ενέργεια και από εντροπία.

Τι γίνεται αν έχουμε μια διαδικασία στην οποία μία από τις δύο ποσότητες, ενέργεια ή εντροπία, «ακολουθήσει λάθος δρόμο»; Λοιπόν, η διαδικασία θα λειτουργήσει αν η άλλη ποσότητα ακολουθήσει το «σωστό» δρόμο με αρκετή ένταση ώστε να υπερισχύσει. Δηλαδή, η ενέργεια μπορεί να αυξηθεί, εφόσον υπάρχει αρκετή αύξηση εντροπίας για να την αντισταθμίσει. Και η εντροπία μπορεί να μειωθεί εφόσον υπάρχει αρκετή μείωση ενέργειας ώστε να την αντισταθμίσει.

Αυτό που κατόρθωσε ο Τζ. Γουίλαρντ Γκιμπς ήταν να δημιουργήσει μια εξίσωση γι’ αυτή την ισορροπία ενέργειας- εντροπίας. Αν το αποτέλεσμα αυτής της εξίσωσης έχει το αρνητικό σημείο, η εν λόγω διαδικασία είναι μια από εκείνες τις οποίες η Μητέρα Φύση επιτρέπει να συμβούν αυθόρμητα. Αν το αποτέλεσμα έχει το θετικό σημείο, η διαδικασία είναι αδύνατον να συμβεί. Απολύτως αδύνατον, εκτός αν ο άνθρωπος ή κάποια άλλη δύναμη παραβαίνει τους κανόνες με πλάγιο τρόπο, προσθέτοντας ενέργεια από εξωτερική πηγή.

Χρησιμοποιώντας αρκετή ενέργεια, μπορούμε πάντα να υπερισχυσουμε του φυσικού κανόνα της εντροπίας, σύμφωνα με τον οποίο τα πάντα τείνουν προς την αταξία. Για παράδειγμα, με πολλή προσπάθεια θα μπορούσαμε να μαζέψουμε, άτομο προς άτομο, τα δέκα εκατομμύρια τόνους διαλυμένου χρυσού που είναι διασκορπισμένα στους ωκεανούς της Γης, οι οποίοι κάθονται εκεί και περιμένουν να τους μαζέψει κάποιος, Αλλά είναι διασκορπισμένοι σε 324 εκατομμύρια κυβικά μίλια (1,35 δισεκατομμύρια κυβικά χιλιόμετρα) ωκεανού σε άτακτη διάταξη απίστευτα υψηλής εντροπίας. Το πρόβλημα είναι ότι η ενέργεια που απαιτείται για να ξεχωριστεί και να καθαριστεί όλος αυτός ο χρυσός θα κόστιζε πολύ περισσότερο από την αξία του.

Φημολογείται ότι ο Αρχιμήδης (287-212 π.Χ.), μια κρίση υπερβολικού ζήλου για τους νόμους της μηχανικής, είχε αναφωνήσει: «Δώστε μου έναν αρκετά μακρύ μοχλό και ένα μέρος για να σταθώ, και θα κινήσω τη Γη». Αν γνώριζε για την εντροπία και τη μηλόπιτα, θα μπορούσε να είχε προσθέσει: «Δώστε μου αρκετή ενέργεια και θα ξανασυναρμολογήσω τη Γη με την τάξη μιας μηλόπιτας».

Απόσπασμα από το βιβλίο:  «Όσα δεν ήξερε ο Αϊνστάιν», του Ρόμπερτ Λ. Γουόλκε 

Αντικλείδι , http://antikleidi.com

Ποιος θα ελέγχει την πράσινη οικονομία;

Μια νέα αναφορά του ETC group σχετικά με τη συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια των πολυεθνικών της Βιο-Αγοράς. Από τις προπαρασκευταστικές συναντήσεις των Ηνωμένων Εθνών Ρίο+20 στη Νέα Υόρκη, to ETC Group στέλνει την 60-σέλιδη αναφορά της, όπου περιγράφεται το νήμα που συνδέει την κλιματική αλλαγή και τις πετρελαϊκές κρίσεις, τις νέες τεχνολογίες και την εξουσία των πολυεθνικών. Μας προειδοποιεί ότι τα ηνία της "πράσινης οικονομίας" τα κρατούν οι μεγαλύτερες πολυεθνικές εταιρείες παγκοσμίως, οι οποίες ετοιμάζονται για το έως τώρα τολμηρότερο πραξικόπημά τους, όχι μόνο με νέες στρατηγικές εξαγορές εταιρειών και με την είσοδο σε νέες αγορές, αλλά και με τη διείσδυση τους σε νέους τομείς της βιομηχανίας.

Για παράδειγμα η DuPont, η δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία σπόρων και η έκτη μεγαλύτερη εταιρεία τόσο στα εντομοκτόνα όσο και στα χημικά, έχει αναδειχθεί σε μεγάλο παίκτη στα υλικά φυτικής προέλευσης, στην ενέργεια και σε βρώσιμες ύλες. H DuPont δεν είναι η μοναδική εταιρεία που έχει τέτοια σχέδια. Κι άλλοι κολοσσοί των σπόρων, των εντομοκτόνων, των χημικών και των τροφίμων, όπως η Monsanto, η Syngenta, η Dow, η BASF, η Unilever, αυτήν τη στιγμή κάνουν στρατηγικές επενδύσεις σε επίφοβες τεχνολογίες και συνάπτουν ερευνητικές και αναπτυξιακές συνεργασίες ελπίζοντας να μετατρέψουν τη φυτική βιομάζα σε κάθε λογής προϊόν υψηλής αξίας - και βέβαια σε κέρδος.

Από το γύρισμα του αιώνα, το όραμα μιας οικονομίας στηριγμένης στη βιοτεχνολογίαέχει αρχίσει να παίρνει σάρκα και οστά. Όταν μάλιστα άρχισε να υπόσχεται ότι θα λύσει τα προβλήματα τουpeak oil και της κλιματικής αλλαγής και να αντιμετωπίζει τη μόδα της βιώσιμης ανάπτυξης, το όραμα σύντομα έγινε "πράσινο". Οι νέες τεχνολογίες, όπως η συνθετική βιολογία ή η "ακραία γενετική μηχανική" (ο αναπρογραμματισμός έμβιων όντων για την παραγωγή βιομηχανικών προϊόντων όπως τα βιοκαύσιμα ή τα βιοπλαστικά), που καθίστανται δυνατές μέσω της βιο-πληροφορικής και της γενετικής, αποτελούν τη μηχανή της βιο-οικονομίας, ενώ τα αγροτικά προϊόντα αποτελούν το καύσιμό της.

Μπορεί να ακούγονται γοητευτικά, ωστόσο τα νέα πράσινα τεχνολογικά θαύματα είναι επικίνδυνα, καθώς οδηγούν σε μεγαλύτερη ακόμη συγκέντρωση εξουσίας σε ορισμένες πολυεθνικές και επιπλέον θα επιβάλουν σε κάποιες κοινότητες ιδιωτικές τεχνολογικές καινοτομίες για τις συνέπειες των οποίων οι κοινότητες ούτε έχουν ερωτηθεί ούτε έχουν προετοιμαστεί. Αν η "πράσινη οικονομία" επιβληθεί χωρίς καμία συζήτηση με τις εμπλεκόμενες κυβερνήσεις και χωρίς την εκτεταμένη συμμετοχή των κοινωνικών οργανώσεων και του κόσμου στη λήψη αποφάσεων, η Σύνοδος Κορυφής για τη Γη (Earth Summit) που θα γίνει στο Ρίο ντε Τζανέιρο 20-22 Ιουνίου 2012 διατρέχει τον κίνδυνο να είναι η μεγαλύτερη Σύνοδος Λεηλασίας της Γης τα τελευταία 500 χρόνια.

 Η Kathy Jo Wetter της ETC Group εξηγεί: "Ο στόχος δεν είναι να απορριφθεί η πράσινη οικονομία ή ορισμένες τεχνολογίες, αυτά δεν είναι παρά εργαλεία που οφείλουν να χρησιμοποιούνται μόνο με αυστηρές ρυθμίσεις και κοινωνικό έλεγχο. Το 1992 η Agenda 21 μιλούσε για μηχανισμούς αξιολόγησης της τεχνολογίας. Σήμερα τέτοια μέτρα πρόληψης και ελέγχου της υπερσυγκέντρωσης εξουσίας στις εταιρείες είναι επειγόντως απαραίτητα."

Ο Alberto Gomez της Via Campesina προσθέτει: "Ο έλεγχος των πολυεθνικών στο διατροφικό σύστημα απειλεί τους αγρότες σε όλο τον κόσμο. Εμείς οι αγρότες παράγουμε το 70% των τροφίμων παγκοσμίως, ωστόσο ο έλεγχος από τις πολυεθνικές υπονομεύει τη δυνατότητά μας να παράγουμε με τρόπο οικολογικό, όπως περιγράφει και η αναφορά της ETC Group."

Η αναφορά περιλαμβάνει τα παρακάτω κεφάλαια:

Το 1% της Πράσινης Οικονομίας

Η αναφορά προσφέρει λίστες με τις πολυεθνικές που ελέγχουν 25 τομείς της "πραγματικής οικονομίας" - το νερό, την ενέργεια, του σπόρους, την αλιεία και τις ιχθυοκαλλιέργειες, την επεξεργασία και διάθεση τροφίμων, τα χημικά, τα λιπάσματα, τα παρασιτοκτόνα, τα ορυχεία, τα φάρμακα, τη βιοτεχνολογία, την αγορά σιτηρών κοκ. Επίσης κατονομάζει τους βασικούς παίκτες σε νέους βιομηχανικούς τομείς όπως η συνθετική βιολογία, τα Big Data, την παραγωγή φυκιών και τη γενετική σε ζώα κτηνοτροφίας.

Ανεξέλεγκτη εξουσία των πολυεθνικών

Τα τελευταία 30 χρόνια τα μονοπώλια αυξάνονται συνεχώς. Σήμερα 10 πολυεθνικές ελέγχουν το 73% της αγοράς σπόρων, ενώ το 1995 ήλεγχαν μόλις το 37%. 10 εταιρείες παρασιτοκτόνων ελέγχουν το 90% της αγοράς των 44 δις. 10 εταιρείες ελέγχουν το 52% της αγοράς ζωοτροφών.

Ξεχάστε τους ανεμόμυλους, το μέλλον είναι οι μύλοι για βιομάζα
Μπορεί η πράσινη οικονομία να διαφημίζει πολύ τα φωτοβολταϊκά και τις ανεμογεννήτριες, αλλά οι "ανανεούμενη" ενέργεια που δεν είναι υδρο-ηλεκτρική ή πυρηνική αφορά μόλις στο 1,8% της παγκόσμιας κατανάλωσης ενέργειας. Και σχεδόν όλη αυτή η ενέργεια προέρχεται από φυτική βιομάζα.

Νέα "πράσινα" ολιγοπώλια
Νέες συγχωνεύεις σε διάφορους βιομηχανικούς τομείς λαμβάνουν χώρα στο πλαίσιο της Πράσινης Οικονομίας - με προεξάρχον παράδειγμα τη σύζευξη της DuPont -του κολοσσού των σπόρων, των χημικών και των παρασιτοκτόνων που αναδεικνύεται σε σημαντικό παίκτη στη βιοτεχνολογία, τα αγροκαύσιμα και τα βιοπλαστικά, τη συνθετική βιολογία, την παραγωγή φυκιού και άλγης και ενζύμων- με τη μεγαλύτερη ενεργειακή πολυεθνική στον κόσμο, την BP.

Τα τροφο-δολλάρια επισκιάζουν τα ενεργο-δολλάρια

Πιστεύεται ότι η παγκόσμια αγορά ενέργειας, ύψους 1 τρις, αποτελεί τον μεγαλύτερο τομέα της παγκόσμιας οικονομίας. Κι όμως, φαίνεται πως ακόμη κι αν συνυπολογιστούν οι κρατικές επιχορηγήσεις προς παραγωγούς ενέργειας και αγροτικών προϊόντων, η παγκόσμια αγορά οπωροκηπευτικών και λαχανοκομικών είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Η γεωμετρική άνοδος της συνθετικής βιολογίας

Τη δεκαετία του 1990 η πρώιμη εμπορευματοποίηση των γενετικών τεχνολογιών οδήγησε σε τεράστιες ανακατατάξεις τους τομείς των σπόρων, των αγροχημικών και των φαρμάκων και στην ανάδυση κολοσσών των "επιστημών της ζωής" όπως η Monsanto και η Novartis. Σήμερα οι νέες τεχνολογίες της συνθετικής βιολογίας συνδέονται με ένα νέο κύμα συγχωνεύσεων, εξαγορών και συνεργασιών στο πλαίσιο της οικονομίας της βιομάζας, με τους κολοσσούς της ενέργειας και των χημικών όπως η Dow, η DuPont, η Shell, η Exxon. η Chevron, η Total να συνάπτουν στρατηγικές συμμαχίες με κολοσσούς των σπόρων, της υλοτομίας και των σιτηρών, όπως η Monsanto, η Cargill, η Bunge, η Weyerhaeuser και η ADM. Στην καρδιά των συμμαχιών αυτών βρίσκονται οι νέες εταιρείες συνθετικής βιολογίας όπως η Life Technologies Inc, η Amyris, η Solazyme και η Evolva, που προωθούνται σε σημαντικούς ρόλους στους τομείς της διατροφής, της ενέργειας, των φαρμάκων και των χημικών.

Μετά τον έλεγχο της πράσινης, ο έλεγχος της γαλάζιας οικονομίας
Η βιομάζα του ωκεανού και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων αποτελεί το 71% της επιφάνειας του πλανήτη. Γι' αυτό και οι πολυεθνικές της ενέργειας και των χημικών όπως η DuPont, η Statoil, η DSM, η Exxon, η Mitsubishi, η Monsanto, η Chevron και ο κολοσσός των θαλάσσιων μεταφορών και των ιχθυοτροφών Stolt Nielsen εποφθαλμιούν πλέον το βυθό, αναζητώντας νέα ζάχαρα και έλαια για την οικονομία της βιομάζας.

H αναφορά στα αγγλικά (εδώ) και στα ισπανικά (εδώ)

BiotechWatch.gr

Ιανουάριος 2012
(Μετάφραση: Λ.Γ.)

Ελληνας καθηγητής μετέτρεψε καυσαέρια σε υγρά βιοκαύσιμα

ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ ΜΕΤΡΑΤΡΕΠΟΝΤΑΙ ΣΕ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑΕρευνητές στις ΗΠΑ, με επικεφαλής τον διακεκριμένο καθηγητή Γρηγόρη Στεφανόπουλο του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου ΜΙΤ, ανακάλυψαν μια νέα σχετικά φθηνή διαδικασία με την οποία τα καυσαέρια από εργοστάσια (χαλυβουργεία, παραγωγής ηλεκτρισμού κ.α.), καθώς και άλλες πηγές (π.χ. απόβλητα), μπορούν να μετατραπούν σε υγρά βιοκαύσιμα.

Η μετατροπή σε βιοντίζελ των αερίων που προκύπτουν από την καύση άνθρακα, φυσικού αερίου ή βιομάζας, γίνεται με τη βοήθεια μικροοργανισμών (βακτηρίων και μυκήτων).

Καθώς τα ορυκτά καύσιμα εξαντλούνται και το διοξείδιο του άνθρακα επιβαρύνει την ατμόσφαιρα, αναζητούνται νέα και πιο «καθαρά» καύσιμα επειγόντως. Το επίτευγμα των ερευνητών μπορεί να βοηθήσει, ώστε να υπάρξει μια νέα ενεργειακή πηγή, που θα είναι επίσης φιλική προς το περιβάλλον, καθώς επιτρέπει την ανακακύκλωση του διοξειδίου, αντί αυτό να διαφεύγει στην ατμόσφαιρα.

Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι τροποποιημένα βακτήρια όπως το E.coli μπορούν να μετατρέψουν τα σάκχαρα από τους υδατάνθρακες σε ένα πρόδρομο του βιοντίζελ, όμως η διαδικασία αυτή είναι πολύ ακριβή για να εφαρμοστεί σε μαζική κλίμακα.

Ο Στεφανόπουλος και οι συνεργάτες του, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS), ανέπτυξαν μια χαμηλού κόστους διαδικασία μετατροπής των καυσαερίων σε υγρά καύσιμα, η οποία χρησιμοποιεί το θερμόφιλο βακτήριο Moorella thermoacetica, καθώς και ένα τροποποιημένο μύκητα Yarrowia lipolytica.

Η νέα μέθοδος παραγωγής βιοκαυσίμων μπορεί να εφαρμοστεί σε βιομηχανική κλίμακα χωρίς μεγάλο κόστος και χωρίς να χρειάζεται να δεσμεύονται για την πρώτη ύλη μεγάλες εκτάσεις «ενεργειακών» φυτών, πράγμα που λειτουργεί ανταγωνιστικά στη γεωργία και αυξάνει τις τιμές των τροφίμων.

Η διαδικασία γίνεται σε δύο στάδια. Αρχικά, μέσα σε ένα αναερόβιο βιοαντιδραστήρα, το βακτήριο μετατρέπει σε οξικό οξύ ένα μίγμα διοξειδίου του άνθρακα και μονοξειδίου του άνθρακα ή υδρογόνου (που είναι πιο γνωστό ως ‘αέριο σύνθεσης’ ή syngas). Σε δεύτερη φάση, το οξικό οξύ διοχετεύεται σε έναν άλλο βιοαντιδραστήρα που περιέχει τον μύκητα, ο οποίος -μέσω βιοκατάλυσης- μετατρέπει το οξύ σε λιπίδια. Τελικά, τα τελευταία μετατρέπονται σε βιοντίζελ.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η ίδια μέθοδος -που ήδη έχει δοκιμαστεί με επιτυχία σε πιλοτική μονάδα στην Κίνα- μπορεί να βρει πρακτικές εφαρμογές και σε άλλες περιπτώσεις δημιουργίας απαερίων καύσης.

Ο Γρηγόρης Στεφανόπουλος αποφοίτησε από τη Σχολή Χημικών Μηχανικών του ΕΜΠ και πήρε το διδακτορικό του στη Χημική Μηχανική από το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα των ΗΠΑ το 1978. Από το 1985 είναι καθηγητής στη Σχολή Χημικών Μηχανικών του ΜΙΤ.

Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους ειδικούς παγκοσμίως στη λεγόμενη «μεταβολική μηχανική», δηλαδή στην κατάλληλη τροποποίηση των μικροβίων, ώστε αυτά να μετατραπούν σε χημικά «εργοστάσια» για την παραγωγή καυσίμων και χημικών ουσιών. Φέτος εξελέγη πρόεδρος του Αμερικανικού Ινστιτούτου Χημικών Μηχανικών, ενώ είναι μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Μηχανικών των ΗΠΑ και της Ακαδημίας Αθηνών (αντεπιστέλλον).

Συνέντευξη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΕΡ: Ποια είναι η σημασία της ανακάλυψής σας;

ΑΠ: Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο σύστημα που μπορεί να μετατρέψει σε μεταφορικά υγρά καύσιμα τα απαέρια από τα χαλυβουργεία ή το αέριο σύνθεσης από την αεριοποίηση των αποβλήτων πρώτων υλών, όπως των δημοτικών στερεών αποβλήτων. Το σύστημά μας παρέχει μια τεχνολογία για την μετατροπή των αερίων σε υγρά (gas-to-liquids).

ΕΡ: Πότε θα υπάρξει κάποια πρακτική/εμπορική εφαρμογή της στο μέλλον;

ΑΠ: Ο δρ Πενγκ Χου, πρώην μεταδιδακτορικός ερευνητής μου και πρώτος συγγραφέας της νέας δημοσίευσης, καθοδηγεί μια προσπάθεια στην Κίνα για την εμπορική αξιοποίηση της τεχνολογίας. Ήδη κατασκεύασε και λειτουργεί μια πιλοτική μονάδα 1.000 λίτρων σε εγκαταστάσεις έξω από τη Σαγκάη. Έτσι, η τεχνολογία μας αποδείχθηκε με ικανοποιητικό τρόπο σε αυτή την κλίμακα παραγωγής. Ο δρ Χου και η νεοφυής εταιρεία GTL Biosciences βρίσκονται πλέον στα τελικά στάδια σχεδιασμού για την κατασκευή ενός εργοστασίου σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει φέτος το φθινόπωρο.

ΕΡ: Διαβλέπετε ότι τα βιοκαύσιμα θα έχουν μέλλον;

ΑΠ: Τα βιοκαύσιμα αφήνουν πολλές υποσχέσεις και μεγάλη πρόοδος έχει επιτευχθεί κατά τα τελευταία 10-15 χρόνια. Η τρέχουσα χαμηλή τιμή του πετρελαίου δεν βοηθά την ανάπτυξή τους, όμως μακροπρόθεσμα τα βιοκαύσιμα αποτελούν απαραίτητο συστατικό στο μίγμα καυσίμων, που πρέπει να εισαχθεί για να μειωθεί η εξάρτηση από τη χρήση των ορυκτών καυσίμων. Αν και η αιθανόλη τραβά κυρίως την προσοχή, είναι το βιοντίζελ που είναι πιο σημαντικό, επειδή είναι δύσκολο να αντικατασταθεί από άλλα καύσιμα και επίσης είναι απολύτως αναγκαίο για την μεταφορά μεγάλων οχημάτων και αεροπλάνων.

ΕΡ: Πόσο η Μεταβολική Μηχανική μπορεί να «κάνει τη διαφορά» στο μέλλον;

ΑΠ: Η Μεταβολική Μηχανική είναι η τεχνολογία που επιτρέπει την παραγωγή καυσίμων και χημικών ουσιών για τον 21ο αιώνα. Οι βιοτεχνολογικές διαδικασίες που αναπτύσσονται από την μεταβολική μηχανική, θα είναι ανταγωνιστικές σε σχέση με τις υπάρχουσες χημικές διαδικασίες και θα προτιμώνται, καθώς βασίζονται σε ανανεώσιμες πρώτες ύλες, αντί στα ορυκτά καύσιμα. Η κλιματική αλλαγή αποτελεί τη βασική κινητήρια δύναμη γι’ αυτή την εξέλιξη.

ΕΡ: Αναλάβατε φέτος πρόεδρος του Αμερικανικού Ινστιτούτου Χημικών Μηχανικών (AIChE). Έχει μέλλον η παραδοσιακή ειδικότητα των χημικών μηχανικών παγκοσμίως ή τείνει να ξεπεραστεί από τις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις;

ΑΠ: Η Χημική Μηχανική βασίζεται σε έναν ισχυρό πυρήνα ιδεών, που αναπτύχθηκε μετά απο δεκαετίες αλληλεπίδρασης με τη χημική βιομηχανία. Αυτός ο πυρήνας είναι εξίσου εφαρμόσιμος τόσο στις παραδοσιακές χημικές διαδικασίες, όσο και στις νέες που αναπτύχθηκαν κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Είναι επίσης εφαρμόσιμος τόσο σε μεγάλα χημικά εργοστάσια, όσο και σε μικρά συστήματα σε νανοκλίμακα ή μοριακό επίπεδο.

Συνεπώς, ατενίζοντας το μέλλον, ο πυρήνας θα παραμείνει αμετάβλητος, παρόλο που το εύρος των εφαρμογων μπορεί να διευρυνθεί σε πολλά διαφορετικά πεδία. Η διδασκαλία αυτών των νέων πεδίων και η ανάπτυξη της αντίστοιχης εμπειρίας θα αποτελέσει ακριβώς μέρος της μελλοντικής εκπαίδευσης των χημικών μηχανικών.

 alexiptoto

ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΛΛΑΣ ΩΣ "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΙΝΑ"

Το μυστικό των ελληνικών Σπάνιων Γαιών 

Προορίζουν την Ελλάδα για «ευρωπαϊκή Κίνα»

Στις 2 Mαρτίου του 2011, στo ατσάλινο κτίριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, στο δείπνο εργασίας που παρέθετε ο ευρωβουλευτής της ΝΔ, καθηγητής Ιωάννης Τσουκαλάς, ο Επίτροπος Ενέργειας κ. Έτινγκερ συζητούσε ένα από τα σοβαρότερα θέματα που απασχολούν την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ: Δύο χρόνια πριν, το 2009, την ώρα που η Κίνα κατάφερνε να πετύχει μια πρωτοφανή ανάπτυξη στον χώρο των πράσινων τεχνολογιών και της βιομηχανίας, το τετραετές ευρω­παϊκό πρόγραμμα Promine «Πρωτοβουλίες για τις πρώτες ύλες» δημιουργούσε μια βάση δεδομένων GIS (geographic information systems), που περιέχει όλα τα γνωστά και τα προβλεπόμενα κοιτάσματα μεταλλικών και μη-μεταλλικών ορυκτών πόρων.

Υπολογίστηκαν, ακόμη, οι ποσότητες των πιθανά εκμεταλλεύσιμων στρατηγικών μετάλλων (π.χ. γάλλιο, γερμάνιο, ίνδιο, λίθιο, τιτάνιο, ταντάλιο, κοβάλτιο, νιόβιο, βανάδιο, αντιμόνιο, στοιχεία της ομάδας της πλατίνας και σπάνιες γαίες) και ορυκτών που δεν εξορύσσονται σήμερα στην Ευρώπη.

Στόχος του ευρωπαϊκού αυτού προγράμματος είναι η εξασφάλιση απρόσκοπτης πρόσβασης της εξορυκτικής βιομηχανίας στους ορυκτούς πόρους ακόμη και μέσα σε δάση, πε­ριοχές natura 2000, εθνικούς δρυμούς και ακτές. Στο πρόγραμμα, που ολοκληρώνεται σε μερικούς μήνες και το κόστος του έχει προϋπολογιστεί στα 17,3 εκατ. ευρώ, συμμετέχουν 27 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.

Στις 13 Σεπτεμβρίου του 2011, μετά από πρόταση του Ευρωβουλευτή της ΝΔ, καθηγητή Ι.Α. Τσουκαλά, για τη δημιουργία «Ευρωπαϊκού Χάρτη Πορείας για τις πρώτες ύλες μέχρι το 2050», υπερψηφίστηκε από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μια έκθεση «σχετικά με μια αποτελεσματική στρα­τηγική στον τομέα των πρώτων υλών για την Ευρώπη». Στις αρχές Ιουλίου του 2012, ο Γενικός Διευθυντής του ΙΓΜΕ, Κ. Παπαβασιλείου, ανακοίνωνε σε συνέντευξή του πως «υπάρχουν οι πρώτες ενδείξεις για την ύπαρξη σπάνιων γαιών στη Βό­ρεια Ελλάδα. Η έρευνα ξεκινά άμεσα».

Σπάνιες Γαίες: Η μαύρη πλευρά της Πράσινης Τεχνολογίας

Τι συμβαίνει, τελικά, με τα εν λόγω υλικά και γιατί υπάρχει τέτοια κινητικότητα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο; Ένας προσεκτικός αναγνώστης θα καταλάβει αμέσως ότι πρόκειται για μια ιδιαίτερα σοβαρή υπόθεση, πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ και δολαρίων, στην οποία στηρίζεται η βαριά βιομηχανία της Ευρώπης και της Αμερικής. Μια άκρη του νήματος αυτής της υπόθεσης, που αφορά στην Οικονομία του Δυτικού κόσμου, φθάνει και στην Ελλάδα. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, να συνδέεται με αποφάσεις και πολυεπίπεδες γεωστρατηγικές κινήσεις, βάσει ενός καλοστημένου σχεδιασμού, ο οποίος προέκυψε δεκαετίες πριν.

Οι σπάνιες γαίες αποτελούν μια ομάδα δεκαεπτά μετάλλων με μοναδικές ιδιότητες, τα οποία χρησιμοποιούνται με ολοένα μαζικότερο τρόπο στην καινοτόμο βιομηχανία της υψηλής τεχνολογίας. Τα λέιζερ, τα κινητά τηλέφωνα και οι οθόνες υγρών κρυστάλλων περιέχουν σπάνιες γαίες, ενώ οι νέες επιδόσεις των τελευταίων γενεών τερματικών «μαζικής σύνδεσης», από το iPhone έως τα ηλεκτρονικά βιβλία, οφείλονται εν μέρει στις ιδιότητες αυτών των στοιχείων.

Ωστόσο, από τα στοιχεία αυτά εξαρτώνται και οι νέες «πράσινες» βιομηχανίες:οι μπαταρίες των υβριδικών αυτοκινήτων, τα φωτοβολταϊκά, οι λαμπτήρες χαμηλής κατανάλωσης ή οι τουρμπίνες των ανεμογεννητριών στηρίζονται στα «πράσινα μέταλλα» – το νεοδύμιο, το λουτέσιο, το δυσπρόσιο, το ευρώπιο και το τέρβιο. Επιπλέον, οι σπάνιες γαίες αποτελούν πολλά υποσχόμενους καταλύτες για τη διύλιση του πετρελαίου, ενώ η αμυντική βιομηχανία τις χρησιμοποιεί σε κρίσιμα οπλικά συστήματα, όπως πύραυλους τύπου «Κρουζ», τηλεκατευθυνόμενα πυρομαχικά, ραντάρ και υψηλής τεχνολογίας θωρακίσεις.

Η παγκόσμια ζήτηση σπάνιων γαιών αυξάνεται κάθε χρόνο με ρυθμό που ξεπερνάει το 10%. 

Μέσα σε μια δεκαετία μόνο, πέρασε από τους 40.000 τόνους στους 120.000 ετησίως. Όπως εκτιμούν οικονομικοί αναλυτές, «η αμερικανική, η ιαπωνική και η ευρωπαϊκή βιομηχανία δεν μπορούν να συνεχίζουν να υπάρχουν χωρίς αυτές». Το 2010, το 97% των 125.000 τόνων των σπάνιων γαιών που εξορύσσονταν στον πλανήτη προέρχονταν από την Κίνα. Αυτό εξηγεί το γιατί η Κίνα προσπαθεί να εκμεταλλευτεί το πλεονέκτημά της έναντι των ανταγωνιστών της, αλλά και γιατί οι ανταγωνιστές της έχουν επανειλημμένα απειλήσει με αντίποινα, αν συνεχιστεί η περικοπή των κινεζικών γαιών και, όπως μάλιστα έχει ήδη εξαγελθεί, οι εξαγωγές σπάνιων γαιών μειωθούν μέχρι και 70%.

Στο μεταξύ, οι ειδικοί εκτιμούν ότι το 2014 θα υπάρχει έλλειμμα 40.000 τόνων σπάνιων γαιών παγκοσμίως. Κι αυτό διότι θα παράγονται 160.000 τόνοι, παρόλο που η παγκόσμια ζήτηση θα έχει ξεπεράσει τους 200.000 τόνους. Στο κλίμα αυτό, πολλές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας ήδη δηλώνουν ότι θα μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους στην Κίνα, αφού σε διαφορετική περίπτωση θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα λειτουργίας.

Κι ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, κάποιοι αναρωτιούνται μήπως η Ελλάδα, όντως δεμένη χειροπόδαρα τόσο με τα Μνημόνια Ι και ΙΙ όσο και με παλιότερες συμφωνίες λόγω του πλούτου που διαθέτει στο υπέδαφός της, προορίζεται να γίνει η «νέα ευρωπαϊκή Κίνα»

Τι λένε οι επίσημες εκθέσεις

Η Ελλάδα είναι μία από τις πλουσιότερες χώρες του κόσμου. [όπως η Βραζιλία, η Ν. Αφρική, το Αφγανιστάν κλπ κλπ για να κάνεις τους συνειρμούς] Και η παραπάνω διαπίστωση δεν προκύπτει από συνωμοσιολογικές διαθέσεις και «θολές» πληροφορίες, αλλά από την επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ), κα­θώς και μια επίσημη έκθεση ειδικών του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ), η οποία αναφέρει σχετικά:

«Οι εξειδικευμένες χρήσεις των ορυκτών που διαθέτει η Ελλάδα, σε σχέση με άλλες χώρες, ελκύουν το ενδιαφέρον της διεθνούς αγοράς γενικά, και ειδικά της αγοράς των χωρών της ΕΕ. Η ιδιαιτερότητα αυτή της Ελλάδας προσφέρει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα στην οικονομία της χώρας. Μπορεί στη χώρα μας να μην παράγονται, τουλάχιστον μέχρι σήμερα, μέταλλα υψηλής τεχνολογίας όπως το τιτάνιο, ο λευκόχρυσος, το λίθιο, το ρήνιο, το ταντάλιο και σπάνιες γαίες (νεοδύμιο, δυσπρόσιο κ.λπ.), εντούτοις υπάρχει επάρκεια σε αδρανή δομικά υλικά και, παράλληλα, η χώρα είναι σημαντική παραγωγός βασικών μετάλλων αλλά και βιομηχανικών ορυκτών, ορισμένων με περγαμηνές σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ο εξορυκτικός κλάδος είναι ισχυρά εξωστρεφής, αφού οι εξαγωγές πρωτογενών και ε­πεξεργασμένων υλικών αντιπροσωπεύουν πά­νω από το 65% των πωλήσεών του, ενώ παράλ­ληλα εταιρείες του κλάδου κατέχουν ηγετικές θέσεις στην ευρωπαϊκή, αλλά και στη διεθνή αγορά σε προϊόντα όπως βωξίτης, αλουμίνα, αλουμίνιο, νικέλιο, λευκόλιθος, καυστική μαγνησία, μπεντονίτης, περλίτης, ελαφρόπετρα, αταπουλγίτης, χουντίτης και μάρμαρα.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι η Ελλάδα, σε παγκόσμια κλίμακα, είναι η μοναδική χώρα παραγωγής χουντίτη, πρώτη χώ­ρα παραγωγής περλίτη, δεύτερη χώρα παραγωγής κίσσηρης (ελαφρόπετρας) και μπεντονίτη, καθώς και πρώτη στην εξαγωγή προϊόντων λευκόλιθου/μαγνησίτη στην ΕΕ».

Με βάση σχετική έκθεση που συντάχθηκε πρόσφατα στο πλαίσιο εφαρμογής και εξειδίκευσης της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τις Πρώτες Υλες, 14 από αυτές, δηλ. οι Sb (Αντιμόνιο), Be (Βηρύλλιο), Co (Κοβάλτιο), Ga (Γάλλιο), Ge (Γερμάνιο), In (Ίνδιο), Mg (Μαγνήσιο), Nb (Νιόβιο), PGE (Πλατινοειδή μέταλλα), REE (σπάνιες γαίες), Ta (Ταντάλιο), Sn (Κασσίτερος), φθορίτης και γραφίτης, θεωρούνται κρίσιμες και στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Ορισμένες από αυτές απαντώνται σαφέστατα στην Ελλάδα και μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο κοιτασματολογικής έρευνας και οικονομικού ενδιαφέροντος, με δεδομένη την προστιθέμενη αναπτυξιακή τους αξία. Πρόκειται για το Αντιμόνιο (Sb), που εντοπίζεται σε περιοχές της Ροδόπης, της Θεσσαλονίκης και της Χίου, και για τα Πλατινοειδή Μέταλλα (PGE) που εντοπίζονται στα κοιτάσματα Σκουριών Φισώκας (Χαλκιδικής) και σε αυτά της Ποντοκερασιάς-Γερακαρού (Κιλκίς). Στο μετάλλευμα των Σκουριών έχουν εντοπιστεί, επίσης, οικονομικές συγκεντρώσεις Παλλαδίου (Pd) – 0,5 γρ./τόνο.

Σημαντικά αποθέματα σπάνιων γαιών (REE) έχουν εντοπιστεί σε αποθέσεις στο παράκτιο και υποθαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμωνικού Κόλπου. Συγκεκριμένα, κοιταματολογικές έρευνες που πραγματοποίησε το ΙΓΜΕ υπολογίζουν αποθέματα 485 εκατ. τόνων, με μέση περιεκτικότητα σπάνιων γαιών 1,17%. Ενδιαφέρον για συστηματική κοιτασματολογική διερεύνηση παρουσιάζουν, επίσης, οι βωξίτες και οι βωξιτικοί λατερίτες στη Στερεά Ελλάδα, με αντιπροσωπευτικές περιεκτικότητες που κυμαίνονται συνολικά από 3275-6378 γρ./τόνο REE. Το διαφαινόμενο ερευνητικό ενδιαφέρον περιλαμβάνει ακόμη και την κόκκινη λάσπη από τη μεταλλουργία αλουμινίου.

Το Ga (Γάλλιο), το Ge (Γερμάνιο) και το In (Ίνδιο) αποτελούν μέταλλα που βρίσκονται στο επίκεντρο βιομηχανικών εφαρμογών κραμάτων υψηλής τεχνολογίας. Η ραγδαία βελτίωση των αναλυτικών μεθόδων δίνει πλέον τη δυνατότητα της ποιοτικής ανίχνευσης και του ποσοτικού προσδιορισμού τους σε επιλεγμένα αρχικά δείγματα από συγκεκριμένες μεταλλοφόρες περιοχές, όπως π.χ. το Πολύκαστρο (Κιλκίς), οι Μολάοι (Λακωνία), Ολυμπιάδα Χαλκιδική) και οι Θέρμες (Ξάνθη).

Η πολυσυζητημένη «Σύμβαση Cooper» 

Υπάρχουν πολλές φωνές (από πολλούς μπορούν να θεωρηθούν και ακραίες) που επαναλαμβάνουν μια συγκεκριμένη άποψη: Ότι όλα αυτά είναι γνωστά δεκαετίες τώρα, αλλά λόγω παραχωρήσεων που έχουν γίνει εκ μέρους της ελληνικής πολιτείας, δεν μπορεί ούτε ένα κομμάτι του ελληνικού εδαφικού πλούτου να αξιοποιηθεί προς όφελος του δημόσιου συμφέροντος.

Το 1947, ο οικονομολόγος και δικηγόρος Δημήτρης Μπάτσης, συγγραφέας του γνωστού βιβλίου Η βαρειά βιομηχανία στην Ελλάδα (εκδ. «Τα Νέα Βιβλία», 1947), δημοσιεύει και αναλύει όλους τους μηχανισμούς παράνομου πλουτισμού που συνδέθηκαν με την παραλαβή, κατεργασία και διανομή των εφοδίων της UNRA. (United Nation Relief and Rehabilitation Administration – Διοίκησης Ανακούφισης και Αποκατάστασης του ΟΗΕ). Αρχικά, το κείμενο είχε δημοσιευθεί το 1946, με τα αρχικά Δ.Μ στο περιοδικό Ανταίος, το επιστημονικό περιοδικό της Αριστεράς που διηύθυνε ο Δ. Μπάτσης και το οποίο εκδόθηκε για να στηρίξει τη θέση της βιωσιμότητας και της αυθυπαρξίας της ελληνικής Οικονομίας (ανάλογες αιτιάσεις έχει επαναλάβει ο Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, τόσο προεκλογικά όσο και μετεκλογικά, αντιτιθέμενος στην εκποίηση της Δημόσιας Περιουσίας).

  

Σύμφωνα με τα γραφόμενα του Δ. Μπάτση

Το 1923 τυπικά μεταβλήθηκε το καθεστώς αυτό σε ό,τι αφορά το δικαίωμα εκμετάλλευσης των ρεόντων υδάτων προς τον σκοπό παραγωγής ηλεκτρισμού. Αναγνωρίστηκε σαν “αυτοτελές εμπράγματον δικαίωμα” του Δημοσίου, που μπορεί με ειδικό νόμο να το παραχωρεί με σύμβαση σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή και σε ιδιωτικές επιχειρήσεις με ορισμένους όρους. Με βάση τους νόμους αυτούς, επικυρώθηκαν οι παλαιότερες παραχωρήσεις των υδραυλικών δυνάλων του Γλαύ­κου Πατρών και Χανίων Κρήτης στους αντίστοιχους Δήμους, και παραχωρήθηκε με σύμβαση του Δημοσίου και των αμερικανικών Οίκων Hugh Cooper & Co Inc Chemical Construction Corporation, που συγκρότησαν την αμερικανική εταιρεία “Ελληνική Υδροηλεκτρική και Μεταλλουρική εταιρία” (Hellenic Hydroelectric and Metallurgical Corporation), το αποκλειστικό δικαίωμα εκμετάλλευσης του Αχελώου και της λειτουργίας ηλεκτροχημικών και ηλεκτρομεταλλουρικών βιομηχανιών από την ενέργειά του.

Η σύμβαση αυτή επικυρώθηκε από το γνωστό Α.Ν 2220/1940, επί δικτατορίας Μεταξά. Το Δημόσιο, σε συνέχεια, παραχώρησε με το Ν.Δ. 704 και το διάταγμα της 21.10.1941 την άδεια για εκπόνηση μελετών εκμετάλλευσης στη γερμανική εταιρεία Hanseleichtmetall για τα ποτάμια Αλιάκμονα, Βόδα, Αράπισσας, Τριπόταμου και τα νερά της λίμνης Οστόβου.

Η σύμβαση αυτή, που έγινε γνωστή με το όνομα Cooper, συνομολογήθηκε για διάρκεια 70 ετών έως το 2010 και δίνει στην παραπάνω αμερικανική εταιρεία αποκλειστικό δικαίωμα εκμετάλλευσης της δύναμης των νερών του ποταμού Αχελώου, στις θέσεις Κρεμαστά, Πρεβέντα, Κριεκούκι και των παραπόταμων Μεγδοβα, Αγραφιώτικου, Απροπόταμου, δικαίωμα ίδρυ­σης υδρο­ηλεκτρικών εγκαταστάσεων για παραγωγή ηλεκτρενέργειας και εγκαταστάσεων μεταφοράς ενέργειας στα κέντρα κατανάλωσης, δικαίωμα χρησιμοποίησης της ενέργειας στα κέντρα κατανάλωσης και δικαίωμα χρησιμοποίησης της ενέρχειας που θα παραχθεί για τις ηλεκτροχημικές και ηλεκτρομεταλλουργικές βιομηχανίες που θα ιδρύσει η ανάδοχος εταιρία. Επιπλέον, δίνει δικαίωμα μεταφοράς και χρησιμοποίησης της ηλεκτρενέργειας για φωτισμό και κίνηση σε άλλες περιοχές (άρθρο 1 της σύμβασης παραγρ 1 εδάφια α-ζ).

Σύμφωνα με την ίδια σύμβαση, προβλέπεται η αναγκαστική απαλλοτρίωση των εδαφών που είναι απαραίτητα για την εκτέλεση της σύμβασης, η χρησιμοποίηση δωρεάν δημόσιων κτημάτων, η προμήθεια δωρεάν οικοδομικών υλικών και κοιτασμάτων από λατομεία κρατικά (άρθρο 4 σύμβασης), ατέλειες και αφορολόγητο για εισαγωγή των υλικών της, εκτός από εισαγωγικό δασμό όχι πάνω από το 2,5% της αξίας (άρθρο 50 παρ. 1 και 2), προστασία τιμών των προϊόντων της κ.ά.

Στο τέλος του 2010, κι ενώ η Ελλάδα σφιχταγγαλιάζονταν με το Μνημόνιο Ι, η Σύμβαση Cooper έληξε. Σύμφωνα με τα όσα έχουν γραφτεί, εάν δεν υπήρχε καταγγελία προς την εταιρεία, τότε αυτόματα η σύμβαση θα ανανεώνονταν για άλλα 25 χρόνια. Βέβαια, τώρα πια δεν χρειάζεται ούτε καν η ανανέωση της Σύμβασης Cooper για να εκμεταλλευτούν προς όφελός τους οι δανειστές μας τα κοιτάσματα της χώρας. [η Σύμβαση Cooper ΕΙΝΑΙ τα μνημόνια]

Ο Δημήτρης Μπάτσης εκτελέστηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της 30ης Μαρτίου του 1952 μαζί με τον Νίκο Μπελογιάννη, τον Ηλία Αργυριάδη και τον Νίκο Καλούμενο. Το βιβλίο του «Η βαρειά βιομηχανία στην Ελλάδα» έπεσε, αρκετά χρόνια μετά, στα χέρια του καθηγητή του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνεί­ου, Σταύρου Κατράκη. Ο ίδιος έκανε μια εντυπωσιακή καταγραφή του ορυκτού πλούτου της χώρας, αλλά και των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, των πετρελαίων δηλαδή που διαθέτει άφθονα η χώρα. 

Λίγο αργότερα, στις αρχές της δεκαετίας του ’70, ο Σωτήρης Σοφιανόπουλος της ΧΡΩΠΕΙ ξεκίνησε μια πρωτόλεια γεώτρηση στην περιοχή Κεχρί της Ζακύνθου και καταδικάστηκε από τα ελληνικά δικαστήρια.

Ο συνεργάτης και διακεκριμένος καθηγητής στο τμήμα Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ Κοσμήτορας της Πολυτεχνικής Σχολής, Β. Παπαγεωργίου, άρχισε να μιλάει για το πετρέλαιο, αλλά και τον ορυκτό πλούτο στην Ελλάδα, δίνοντας πολυάριθμες διαλέξεις. Στα χέρια του υπήρχαν πολλά στοιχεία που μαρτυρούσαν ότι ο υπόγειος πλούτος της χώρας είναι γνωστός εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, με μια αιφνίδια αλλαγή του νόμου, επί εποχής Μαριέττας Γιαννάκου, έχασε τη δυνατότητα να γίνει Πρύτανης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Μετά την εξέλιξη αυτή, κάποιοι συνέδεσαν αυτή την… περίερ­γη ιστορία με το γεγονός ότι ο καθηγητής ήταν ιδιαίτερα «ενοχλητικός» για ορισμένους…

Μια ευάλωτη Θράκη, σε περίοδο κρίσης

Εάν κοιτάξει κανείς τους χάρτες με τις πιθανές εναποθέσεις σπάνιων γαιών, τα σίγουρα αποθέματα υδρογονανθράκων στο Αιγαίο και τον ορυκτό πλούτο (μεταξύ αυτών σίγουρα κοιτάσματα χρυσού), θα διαπιστώσει πως οι περισσότερες συγκεντρώσεις βρίσκονται στη Θράκη.

Σε μια χώρα γονατισμένη από καιρό, με συμβάσεις που παραχωρούν όλο τον Δημόσιο πλούτο, με αλυτρωτικές διεκδικήσεις από γείτονες με μεγάλη όρεξη, όλα μπορούν να συμβούν στην ελληνική επικράτεια – και ειδικά στην ευάλωτη Θράκη. Ένα πρόσφατο επεισόδιο καταγράφει μία ακόμη πτυχή μιας ρευστής καθημερινότητας σε μία χώρα υπό κατάρρευση. Σε καφετέρια στην Αρωγή του νομού Ροδόπης, μια παρέα μουσουλμάνων διασκέδαζαν πίνοντας μπύρες (!)

Σε κάποια στιγμή, άρχισαν να φωνάζουν ότι «Η Θράκη είναι Τουρκία!» προκαλώντας τη διαμαρτυρία των υπόλοιπων πελατών. Τέλος στο επεισόδιο έβαλε η μόνη Αρχή που φαίνεται να αναγνώρισαν οι μεθυσμένοι μουσουλμάνοι: ένας βουλευτής μουσουλμάνος, ο οποίος ηρέμησε τους ομόθρησκούς του και ζήτησε να μην κληθεί η Αστυνομία.

Ως επεισόδιο, το περιστατικό αυτό δεν είναι σοβαρό. Καταγράφει, όμως. την ιδιαίτερη καθημερινότητα στη Θράκη. Τέτοια περιστατικά μαρτυρούν ότι η ηρεμία και η ασφάλεια κρέμονται από μια κλωστή και καταγράφονται καθημερινά και για δεκάδες άλλους διαφορετικούς λόγους στην Ελλάδα, που υποφέρει από φτώχεια, έλλειψη ασφάλειας, κρατικών δομών και μέριμνας, και λαθρομετανάστευση.

Μια χώρα πλούσια, που γίνεται βορά στις ορέξεις των πλουσίων. Για άλλη μια φορά.

@Στελίνα Μαργαριτίδου

ΠΗΓΗ